Anomalia Karakorum - gdzie to ma silnik?

K2
(Wikipedia, CC-BY-SA-3.0)

Podczas 13 Spotkań z Filmem Gorskim w Zakopanem, w weekend sierpniowo-wrześniowy, Janusz Gołąb opowiadał ze sceny o warunkach pogodowych, na jakie napotkała polska wyprawa rekonesansowa na K2 w lipcu. Generalnie - potężny wiatr powyżej 7k, deszcz w bazie i izoterma zerowa niekiedy na 6,3k, co oznaczało rownocześnie deszcz w BC i śnieg powyżej obozu I -  śnieg zsuwajacy sie w postaci pyłówek, ale zdarzały się i większe lawiny. W wyniku wysokiej temperatury powyżej BC, stopniał śnieg powierzchniowy i pootwierały sie liczne szczeliny w formacjach lodowcowych niższych partii ściany południowej, najogólniej mówiąc. Dla osoby obserwującej ewolucję anomalii Karakorum, nie jest to niczym zaskakującym. Obserwując rownież sytuację meteo na większym obszarze wokół K2, odnotowałem znaczący wpływ okresowo pojawiającego się w tym rejonie strumienia jet streama, zawsze na północ od masywu K2, ale niekiedy dość blisko, co musiało mieć istotny wpływ na pogodę w tym masywie. Równocześnie od południa napływało mokre powietrze monsunowe.

Gasherbrum I - Hidden Peak*)

Co ciekawe, to relacja z akcji Czechów Holecka i Haka na G1, szczególnie w odniesieniu do warunków śnieżnych oraz fakt, że oprócz nich nikt nie wszedł w tym sezonie (jak dotąd) na G1, również wpisały się w coraz bardziej klarowny mechanizm anomalii Karakorum. Otóż, trwająca tygodniami "przepychanka" resztek mokrego powietrza monsunowego od południa z napierającym co jakiś czas od północy i zachodu prądem strumieniowym - którego w zasadzie nie powinno tam teraz  być - zasila tamtejsze lodowce obfitymi opadami i lawinami. Dużo pada, a to co spadnie - zostaje natychmiast zdmuchnięte do stref akumulacji lodowców. Do tego silna operacja słoneczna i szybkie, cykliczne - dobowe - wahania temperatury wokół zera st. Celsjusza, w przedziale wysokości 5k - 6k, powodują, że tamtejszy śnieg, poddawany szybkiej cyklicznej (dobowej) przemianie fazowej, traci zwięzłość i ma większą skłonność do formowania lawin oraz zanikania, co przy okazji odsłania szczeliny w trwalszych strukturach lodowców.

Wokół Broad Peak, zdj. Kacper Tekieli

Obserwując działania himalaistów na K2 i BP w tym roku zauważyłem, że prognozy pogody są bardo mało wiarygodne, jak chodzi o wiatr w ogólności, a ponadto niezbyt wiarygodne w kwestii opadów śniegu w zakresie 6k - 8,6k. Zapewne pojawił się czynnik klimatyczny, który jeszcze nie jest dostatecznie ujęty w modelach i - w rezultacie - w prognozach pogody.

Wygląda na to, że w lecie czynnikiem tym jest nasilająca się synergia monsunu z prądem strumieniowym.

Kilka miesięcy po opublikowaniu pierwszej wersji tego tekstu, pojawił sie artykuł Alexandra Hubera potwierdzajacy to, że w Karakorum następuje drastyczna i szybka zmiana letnich warunków klimatycznych, wymuszająca na wspinaczach calkowitą zmianę dotychczasowych praktyk taktycznych. O tym, co sie tam dzieje zimą, wkrótce przekonają się nasi himalaiści, wybierający się w grudniu na K2. 

Jeśli tak właśnie jest, jak pisze Huber, to anomalia Karakorum ma przed sobą niepwną przyszłość, gdyż obydwa tłoki tego silnika anomalii są napędzane globalnym ociepleniem, które już się nie zatrzyma, a dostatecznie wyraźne przekroczenie jakiegoś jeszcze nieznanego progu termicznego, może - wbrew wcześniejszym przewidywaniom - zakłócić działanie "silnika anomalii".

Broad Peak, zdj. Kacper Tekieli

A czego oczekiwać w zimie? - trzeba starannie przeanalizować dane meteo z kilku poprzednich lat, przy czym od razu należy zaznaczyć, że danych bezpośrednio pozyskiwanych zimą na miejscu, pod K2, nie ma, więc można się opierać jedynie na danych proxy i na archiwach prognostycznych, ale nade wszystko, należałoby starannie przeglądnąć dostępne archiwa dotyczące prądu strumieniowego i opadów na przełomie stycznia i lutego, gdyż w roku 2017 właśnie na początku lutego w rejonie sąsiednim do K2 (w skali Karakorum), zeszły ogromne lawiny, po bardzo obfitych opadach śniegu. Ponieważ wiele lawin zniszczyło dawne wioski i pochłonęło wiele ofiar wśród miejscowej ludności, można  interpretować to zdarzenie, jako potencjalny sygnał silnej i gwałtownej zmiany wzorca opadów śniegu w rejonie.

https://www.netweather.tv/charts-and-data/global-jetstream#2017/09/23/....

Ostatnio, od września 2017, nad całym obszarem Karakorum, szaleje potężna struga jet streama który w ogóle mocno meandruje, często bardzo daleko na południe i trudno go odróżnić od strugi subtropikalnego prądu strumieniowego.

Zima w tym kontekście pozostaje pod znakiem zapytania.

Karakorum ze stoków Broad Peak, zdj. Kacper Tekieli

*) zdjęcie: By Dr. Olaf Rieck (http://www.olafrieck.de) -http://www.leipzig-online.de/expedition/gasherb/index.htm, under CC-BY-SA-3.0, CC BY-SA 3.0,