czwartek, 23 czerwca 2016

Kiedyś.... (6)


Książki. Różne opowieści górskie - beskidzkie, tatrzańskie, alpejskie, himalajskie.... Sensacyjne i refleksyjne, filozoficzne i dokumentalne, mniej lub bardziej wciągające. Mnóstwo książek. Kilka półek ciasno zastawionych woluminami gromadzonymi przez lata. Ze zmiennym zapałem, bo przecież życie ma również swoje inne walory i swoje własne cykle zainteresowań.

"Danuście, za tysiące godzin niepokoju". Taką dedykacją ozdobił swoją wyśmienitą książkę "W burzy i mrozie" Tadeusz Piotrowski. To była pierwsza poważna książka tego rodzaju w mojej kolekcji. Miałem wtedy 22, może 23 lata. Jej przekaz był miażdżący. Stała sobie na półce obok "Serii Tatrzańskiej" Wydawnictwa Literackiego w Krakowie, obok albumów z Beskidów, Tatr i Pienin, współczesnych i antykwarycznych i swoją treścią i formą była zupełnie inna. Potem kolekcja uzupełniała się o kolejne klasyki gatunku – "Niepotrzebne zwycięstwa" Terraya, "Moje góry" Bonattiego i wielu polskich autorów – Janusz Kurczab, Aleksander Lwow, Anna Czerwińska, a dalej - z biegiem lat, pojawiały się coraz młodsze postaci polskich "skalnych i lodowych wojowników".
zdj.: Karol Pyka

Na półce nie zabrakło obydwóch wydań "Mistyki gór" ks. Romana Rogowskiego, chyba mocno niedocenionej w coraz bardziej sekularyzującej się epoce, w jakiej żyjemy. Tak się złożyło, że właśnie ta książka najbardziej mi się przypomniała, kiedy oglądałem zdjęcia tęczowego spektaklu niewiarygodnej gry świateł nad Gaszerbrumami, o którym opowiadała wzruszona Kinga Baranowska na swoich prelekcjach w Zakopanem. Fizyka, czy mistyka? A może rachunek prawdopodobieństwa? Kwantowy świat nieoznaczoności? Aaa, to zależy kto pyta. Bardzo mocno zależy od tego "kto", tak samo jak od tego zależy odpowiedź na pytanie o niewytłumaczalne górskie ocalenia, ostrzeżenia płynące z intuicji albo spoza przestrzeni świadomości, ale też i o niepojęte losy polskich zdobywców Nanda Devi East z 1939 roku. I dziesiątki innych, podobnie niezrozumiałych zdarzeń, groźnych "Dotknięć pustki", o których opowiadały książki z moich półek i uczestnicy tych wydarzeń.


Teraz, całkiem niedawno, w ośrodku  Małe Dolomity, Wielcy tego górskiego świata, spotkali się ze swoją publicznością. Nie było mnie na widowni, więc swoje przemyślenia opieram na zdjęciach i relacjach uczestników. Na kilku zdjęciach zobaczyłem bowiem Panią Danutę Piotrowską, ową "Danuśkę" z dedykacji, dla której "tysiące godzin niepokoju" zakończyły się tragiczną wieścią o losie Męża... Historia wypadku Tadeusza Piotrowskiego przypomina szekspirowska tragedię. Prawie równoczesna utrata obydwóch raków w okropnych warunkach zejścia z K2, musi wywołać dreszcz u najbardziej zagorzałych agnostyków. Ktoś, kto czytał książki Piotrowskiego pamięta scenę, w której Autor opisuje swój upadek, chyba w masywie Mt Blanc, słowami: "lecę głową w dół!!". Cytuję wszystko z pamięci, więc może było troszkę mniej dosłownie. Tamta późniejsza katastrofa na K2 dziwnie wpisała się we wrażenie jakie niosła ze sobą wspomniana książka, a w niej opowieści z pierwszych zimowych przejść filara Kazalnicy, Wielkiego Filara Narożnego Mt Blanc i ściany Trollvegen w Norwegii. Jakby tego było mało, w marcu byłem na Przeglądzie Filmów Górskich w Katowickim kinie Rialto i obejrzałem dramatyczną relację spod K2, film który nakręciła Eliza Kubarska, pt. "K2. Dotknąć nieba." O śmierci Piotrowskiego, z ekranu kina Rialto opowiadał - Jerzy Kukuczka. Tak, kolejny nieżyjący bohater ponadpokoleniowy, ongiś mieszkający w Katowicach. Film „K2.Touching The Sky“ robi zasłużoną furorę za granicą, a w moich oczach jest wstrząsającym i smutnym podsumowaniem losów autorów i bohaterów książek, które przed laty czytałem z młodzieńczym zapałem. I jest niezwykle wyraźnym pytaniem o sens i podłoże działalności wysokogórskiej, która zachwyca i przeraża, zniewala i wyzwala, jednym życie odbiera, a innym wznosi i ubogaca. O okolicznościach śmierci Kukuczki, w Klubie Podróżników Namaste, opowiadał z kolei jej naoczny świadek, Ryszard Jan Pawłowski, też katowiczanin z wyboru, pięciokrotny zdobywca Everestu i autor wielu niewyobrażalnych osiągnięć w górach wysokich. Ryszard też był na spotkaniu w Małych Dolomitach, ze zdjęć widzę, że z Krzysztofem Wielickim i innymi legendami tamtych lat i czasów obecnych.
Po latach przerwy wróciłem do kolekcjonowania książek moich bohaterów. Czas zatoczył magiczne koło. Pojawił się internet i Facebook, doszło do tego, że z tymi wielkimi i niegdyś odległymi Postaciami można po prostu porozmawiać. Dla młodych – to zupełna normalka, ale dla starszawych fanów od dziesięcioleci, takich jak ja – to jest swoiste, świeckie, czy raczej technologiczne objawienie. Wśród starych książek jest dużo o Wandzie Rutkiewicz, legendzie kobiecego himalaizmu, w pewnym sensie można by rzec - kultowo równej Kukuczce. O Wandzie Rutkiewicz, której Jej następczyni w polskim himalaizmie kobiecym – Kinga Baranowska - dedykowała swoje wejście na Kangczendzongę – ostatnie wyzwanie podjęte przez Wandę, wyzwanie, któremu Ona już nie podołała. Prawie ćwierć wieku temu. I tak oto dzisiejsze pokolenie zdobywców nawiązuje do heroizmu ówczesnego pokolenia polskich Ludzi gór Złotego Okresu. Takich odniesień jest znacznie więcej. Kolejne książki niegdysiejszych pionierskich zdobywców – autorów takich, jak Aleksander Lwow, Ryszard Szafirski, Krzysztof Wielicki, ciągle super-aktywny Ryszard Jan Pawłowski, utytułowany Piotr Pustelnik i inni. Nie wszystko jest przeszłością. Życie nie znosi próżni. Tyle, że środki przekazu też ewoluują. Książki powoli ustępują miejsca o wiele szybszemu internetowi, a widoki i relacje z miejsc, które niegdyś leżały po drugiej stronie granic Baśni, można sobie oglądać w domu, na żywo, przez webcam czy GoPro. Można podglądnąć, jak Janusz Gołąb łoi "na żywca" drogę 5.10 w Patagonii, można wejść na K2 z Dariuszem Załuskim i Gerlinde Kaltenbrunner, można zjechać na nartach z Broad Peak albo spojrzeć z góry na Makalu, stojąc na Dachu Świata. Jasne, że nie osobiście. Ale coż z tego – przecież w tamtych, odległych latach, byle fotka zrobiona Smieną na ośmiotysięczniku miała posmak rewelacji. 

Jedno, czego mi coraz bardziej brakuje pośród mnogości opisów zdarzeń sportowych, to ów zapominany pierwiastek mistyczny, jakkolwiek by go nazywać lub rozumieć. Film, który nakręciła Eliza Kubarska i zdjęcia, których autorką jest Kinga Baranowska, ujęte pod G II, są tutaj wybitnymi wyjątkami, są pytaniami o nadrealistyczny, ponadczasowy wymiar górskich zmagań. O ten wymiar, który zdecydowanie przerasta to "coś", z którym bezlitośnie rozprawia się w swojej książce „Chiński Maharadża“  Wojtek Kurtyka i czemu nadaje tam miano "cyfry". Obsesyjny pęd za wynikiem. 

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Uwaga: tylko uczestnik tego bloga może przesyłać komentarze.